Soekarno, de aartsintrigant (Sukarno, the arch-intriguer)

(Van onze voormalige correspondent in Indonesië) President Soekarno van Indonesië, geboren op 6 juni 1901 in Surabaja uit een Javaanse vader en een Balische moeder, is — hoe men ook over hem denken moge — een fascinerende figuur. De wijze waarop hü de jaren door, alle soms felle oppositie ten spijt, zich als de leider van de staat Indonesië heeft weten te handhaven dwingt bewondering af, al is die bewondering dan ook hoofdzakelijk een bewondering voor de meester-intrigant Men zegt wel, dat de Indonesiër een gemakzuchtig mens is, die niet van hard werken houdt, die zich het liefst zo min mogelijk inspant, die nergens erg warm voor loopt. Het is een theorie die door de f jiten achterhaald is, maar als er één Indonesiër is waar deze theorie zeker niet op van toepassing ls dan is het Soekarno. Hij is de drijver, die nimmer moe is, die als het nodig is dag en nacht doorwerkt om zijn doel te bereiken. HU is de man die nimmer ziek is, omdat hU aan geen ziekte toegeeft. Enorm hard, voor anderen en voor zichzelf, is hU toch voor alles een „Streber", een „rücksichtslose" figuur, die koste wat het koste er steeds op uit is om zijn zin te krijgen. Officieel is Soekarno constitutioneel president van Indonesië, in werkelijkheid echter is hU de grote leider van het land die zich door niemand opzij laat dringen er die er steeds op uit is zijn wil wet te doen zün. Soekarno, wat hijzelf als het zo in zijn kraam te pas komt ook moge betogen, is geen man van de democratie, hu is integendeel een autoritaire figuur, een heerser, die het liefst de absolute macht zou hebben. Uiteraard ontbreekt het een dergelijke figuur niet aan tegenstanders, maar het is juist de wijze waarop Soekarno dezen telkens weer opzij weet te schuiven die zo een enorme bewondering afdwingt Men zegt van Soekarno dat zijn sterke punt „timing" is. Zelfs zijn tegenstanders in Indonesië geven toe dat hü een meester is in het kiezen van het juiste moment voor het ontketenen van een bepaalde actie. Natuurlijk, ook hij maakt daarbij fouten, maar toch: er is geen tweede Indonesiër die met zoveel enerfie (of eigenlük is bezetenheid hier een eter woord) zich altijd weer inzet om zijn doel te bereiken. Soekarno heeft zijn ups en zijn downs gehad. Verschillende malen is zijn positie als president van de Republiek Indonesia zéér wankel geweest en heeft zelfs zijn leven in onmiddellijk gevaar verkeerd. Onder dergelijke omstandigheden verstond hij de kunst zich min of meer terug te trekken om zodoende de gemoederen tot bedaring te brengen. Maar onderwijl was hü in stilte dan alweer doende met het treffen van de maatregelen die hem zijn oude positie terug zouden doen krijgen Dat Soekarno geen „constitutionele" figuur is kunnen worden, mag, zijn patriottisch verleden in aanmerking genomen, geen wonder heten. Van jongsaf was hij een groot ijveraar voor de onafhankelijkheid van Indonesië. Zelfs toen hü nog op de HBS zat in Surabaja en later ook op de Technische Hogeschool in Bandung zocht hü steun voor de nationalistische beweging. Hü trad, consequent, na de beëindiging van zün studie als civiel ingenieur in 1925 dan ook niet zoals de meeste gestudeerde Indonesiërs in die tüd in dienst van het Nederlands-Indische gouvernement, maar gaf de voorkeur aan een particuliere werkkring, die hem vóór alles ook tüd voor zün politieke activiteiten liet. Spoedig reeds werd de jonge ir. Soekarno een belangrüke figuur in de eveneens jonge nationalistische beweging van Indonesië. Geen Indonesiër trad daarin zo op de voorgrond als hü en wrüvingen met het koloniale gezag konden dan ook moeilük uitbleven. Op 29 december 1929 werd ir. Soekarno, toen voorzitter van de door hem op gerichte Parti Nasional Indonesia (dezelfde PNI, die ook nu nog in Indonesi# bestaat), gearresteerd. In augustus 1930 volgde zün veroordeling tot vier jaar gevangenisstraf, doch in december 1931 werd hü alweer op vrüe voeten gesteld. Soekarno richtte onmiddellük een andere partü in plaats van de verboden PNI op, de Partindo en in juli 1933 werd ht opnieuw gearresteerd.... Dit keer volgde geen rechtzaak, maar de gouverneur-generaal, gebruik makend van zijn „exorbitante rechten" verbande hem naar Endeh op Flores. 'Later, in 1937, werd dit verbanningsoord gewüzigd in Bengkulen op Zuid-Sumatra en daar vertoefde Soekarno nog, toen de Japanners hem in 1942 bevrüdden. Soekarno was geen vriend van de Nederlanders en daarvan maakten de Japanners handig gebruik door hem voor hun wagen te spannen. Gedurende de jaren dat Indonesië door de Japanners bezet werd gehouden was Soekarno daar hun grote vriend. Een vergelijking met Quisling of Mussert dringt zich op, maar gaat natuurlük mank. Toen volgde, op 17 augustus 1945, de proclamatie van het onafhankelüke Indonesië door Soekarno en Hatta, die bij deze gelegenheid respectievelijk pre-| sident en vice-president van de nieuwe staat werden. Het was een proclamatie, waarvan de betekenis toen moeilijk te bezien viel. Algemeen bestond de indruk dat de nieuwe staat, die in eerste instantie geleid werd door collaborateurs met de Japanners, geen lang leven beschoren zou zijn. De eerste berekende zet van Soekarno was echter om zich de medewerking te verzekeren van Sutan Sjahrir. eveneens een figuur uit de nationalistische beweging van voor de oorlog, maar een die zich — welke grieven hij ook tegen het koloniale gezag mocht hebben — nimmer had afgegeven met de Japanse bezetter, doch daarentegen tegen deze juist subversieve acties had geleid. Een dergelijke figuur moest wel veel meer sympathie ondervinden van het Westen en daarvan maakte Soekarno handig gebruik. Sjahrir werd minister-president van de jonge staat Indonesië. We zullen hier de historie niet verder op de voet volgen. Indonesië kreeg, hoe dan ook, zijn erkenning als staat. In december 1949 droeg Nederland officieel de soevereiniteit aan Indonesië over. Sjahrir was toen inmiddels als een te gematigde figuur alweer uitgerangeerd. Toen in december 1949 de soevereiniteit aan Indonesië werd overgedragen meende Nederland echter daar een organisatie achter te laten, die ook andere Indonesiërs dan de groep van Soekarno een bestaansmogelijkheid zou laten. Dat echter bleek als spoedig een misrekening. Soekarno, al van oudsher tegenstander van de federalistische en voorstander van de unitaristische staatsvorm, nam actief de leiding van het oprollen van de verschillende deelstaten en in nauwelijks een half jaar waren deze verdwenen en kwam in de plaats daarvan de eenheidsstaat Indonesië. We slaan weer een paar jaar over en komen tot 17 oktober 1952: Tanks rijden door Djakarta. Kanonnen staan gericht op het paleis van president Soekarno. Een aantal officieren van de generale stai en alle zeven territoriale commandanten uit de archipel vervoegen zich bij hem en eisen de ontbinding van het parlement, 'n parlement dat niet door verkiezingen tot stand was gekomen en dat op dat moment juist sterk doende was bepaalde pro-westerse leiders van het leger te elimineren. Soekarno, wiens invloed zich achter dit alles vermoeden liet,'gaf toe Maar nauwelijks enkele weken later worden bepaalde territoriale commandanten door hun ondergeschikten uit het zadel gelicht. Al spoedig wordt duidelijk dat dit het werk van Soekarno is. Snel weet hij zijn invloed in het leger te herstellen In februan 1953 iokt Soekarno nieuwe kritiek uit. Nadrukkelijk spreekt hij zich uit voor een nationalistische staatsvorm voor Indonesië. De partijen die het daarmee niet eens zijn, verwijten hem zijn bevoegdheden als constitutioneel president te buiten te gaan. Maar Soekarno laat deze klachten langs zich afglijden en handhaaft zijn standpunt. Oktober 1954: president Soekarno neemt Hartini, een knappe gescheiden vrouw, met vijf kinderen, tot zijn tweede echtgenote naast Fatmawati, die hij tüdens zijn verbanning in Bengkulen trou-vde en die hem verschillende kinderen heeft geschonken. De verontwaardiging van de Indonesische vrouwen is algemeen. Is dit dezelfde Soekarno die een boek — „Sarinah" — heeft geschreven over de emancipatie van de Indonesische vrouw? Fatmawati verlaat hem, ook al weigert hij haar een scheiding, die volgens de Islamietische wetgeving in een dergelijk geval zonder zijn toestemming niet uitgesproken kan worden. Doch ook die verontwaardiging raakt in het vergeetboek Dan komt in juli T.955 de benoeming van kolonel Bambang Utoyo tot chefstaf van de landmacht. Het gehele leger keert zich tegen deze aanstelling van een ziekelijke invalide, die niets anders dan een stropop kan zijn van de toenmalige commi nistisch georiënteerde minister van defensie, mr. Iwa Kusumasumantri. Soekarno wil zijn zin doordrijven, doch het leger boycot de installatie. Op een gegeven ogenblik zijn de gemoederen zelfs zo opgewonden dat Soekarno praktisch een gevangene van het leger is. De regering, de eerste regeiing-Ali Sastroamidjojo, treedt af en Soekarno vertrekt op een hadji-tocht naar Mekka. Vice-president Hatta krijgt dan de macht en vormt de regering- Burhanuddin Harahap. Als Soekarno terug komt uit Mekka gaat hU rust nemen op Bali en laat de staatszaken aan Hatta over Maar weer duurt het niet lang of h(j heeft de macht terug Dan, in november 1955, komt president Soekarno met zijn beschuldigingen inzake een „komplot", dat erop gericht zou zijn de Indonesische staat te gronde te richten en dat, naar hü laat doorschemeren, geleid wordt door Amerika en Nederland. Samenbundeling van alle krachten tegen deze buitenlandse poging tot agressie is, aldus betoogt Soekarno, noodzakelük. Het is een oud stokpaardje van hem, want vroeger reeds, vóór en ni de oorlog, heeft hü altüd al zün krachten ingespannen om te bewerkstelligen dat de nationale beweging in Indonesië eensgezind was om zodoende een maximum aan kracht op te brengen. Een jaar later, in november 1956, laat president Soekarno zich zelfs nog veel openlijker vut over zijn wensen: de partijen moeten begraven worden. Er moet één staatsparty in de plaats daarvan komen. Indonesië moet geleid worden door één man. Niemand twijfelt eraan, dat Soekarno dearmee zichzelf bedoelt. Hij krijgt echter de partijen niet mee. Wel de communisten en de PNI, maar niet de andere Maa* de communisten hebben inmiddels wel een enorme actie ontketend ten bate van „het concept van de president", het concept volgens hetwelk de partijen begraven moeten worden teneinde Indonesië welvaart te verzekeren, en de tegenstanders van Soekarno durven zich nog slechts voorzichtig te uiten. In maart 1937 valt de regering van mr. Ali Sastroamldjojo, die toen voor de tweede maal premier was geweest. Suwirjo van de PNI wordt formateur, maar krijgt van president Soekarno zo weinig bewegingsvrijheid dat hy wel moet falen. Den benoemt Soekarno zichzelf tot formateur. Een aantal vooraanstaande politieke figuren noodt hU op zij» paleis, waar zU briefjes in de handen gedrukt krijgen waarop zij met „ja" of „nee" kunnen mededelen of zij bereid zijn in een nieuwe regering zitting te nemen. De rechtse figuren weigeren, de communisten geven te grager toe. Soekarno echter, toch voorzichtig, vormt een regering waarin geen leden van de communistische partij maar wel sympathisanten zitting hebben. Hü is weer eer eind gevorderd bü de verwezenlijking van zijn idee, dat Indonesië een regering moet hebben waarin alle groeperingen (ook en vooral de communisten!) vertegenwoordigd zijn Het is dezelfde regering, die nu nog regeert. Een gemengd geheel, waarin de linkse exponenten de boventoon voeren, terwijl de meer gematigde rechtse elementen, die?r voor gestrikt zijn, ternauwernood hun mond op«:n durven doen. Ook deze regering belichaamt nog niet het wezenlijke ideaal van Soekarno, want alles wijst erop dat hij niets liever zou willen dan de werkelijk absolute macht in Indonesië en premier Djuanda blijkt er nog wel eens eigen ideeën op na te houden. Anderzijds echter is Soekarno liever niet de openbare leider van de staat maar de man op de achtergrond, die in feite de touwtjes in handen houdt zonder formeel verantwoordelijk te zijn voor wat er gebeurt. Zelf heeft hij wel eens gezegd de metst ideale figuur diegene te achten die in communistisch China geldt, waar Mao Tse Toeng alleen president is en waar diens advies gevraagd wordt in alle staatszaken. Het bestek van een krantenartikel is te kort om een volledig beeld van hem te geven. Over Soekarno zou een boek te schrijven zijn, en dat zal stellig ook nog wel eens geschreven worden. Hij is een van de meest vooraanstaande staatslieden in het huidige Azië, een man met tal van facetten, beminnelijk in de omgang, maar als hij dat nodig vindt ook ontstellend hard, iemand voor wie ~Het doel heiligt de middelen" een principe is waarvan de juistheid geen seconde betwijfeld wordt, iemand die misschien wel het goede voor heeft met zijn land maar die het door zijn bezetenheid heel wat ellende berokkent, een moderne oosterse despoot die alleen in naam de democratie aanhangt maar die naast zijn mening geen andere duldt en die alles zal doen om zijn tegenstanders te elimineren C. H. SCHAAP. Tijdens zijn bezoek aan de Sovjet-Unie poseerde Soekarno met de Russische president, Vorosjilov voor de persfotografen. In een olijke bui wisselden ze van hoedjes.

=== [Page 1] === SOEKARNO, the [...] (From our former correspondent in Indonesia) President Soekarno of Indonesia, born on 6 June 1901 in Surabaja of a Javanese father and a Balinese mother, is — however one may think of him — a fascinating figure. The way in which he has managed through the years, despite all sometimes fierce opposition, to maintain himself as the leader of the state of Indonesia compels admiration, even if that admiration is mainly an admiration for the master intriguer. It is said that the Indonesian is an easy-going person who does not like hard work, who prefers to exert himself as little as possible, who is not very warm about anything. It is a theory that has been overtaken by the facts, but if there is one Indonesian to whom this theory certainly does not apply it is Soekarno. He is the driver who is never tired, who if necessary works day and night to reach his goal. He is the man who is never ill, because he does not give in to any illness. Enormously hard, on others and on himself, he is above all a "Streber", a "rücksichtslose" figure, who whatever the cost is always out to get his way. Officially Soekarno is constitutional president of Indonesia, in reality however he is the great leader of the country who lets nobody push him aside and who is always out to make his will law. Soekarno, whatever he himself may argue when it suits him, is not a man of democracy, he is on the contrary an authoritarian figure, a ruler who would prefer to have absolute power. Naturally such a figure does not lack opponents, but it is precisely the way in which Soekarno manages to push these aside again and again that compels such enormous admiration. It is said of Soekarno that his strong point is "timing". Even his opponents in Indonesia admit that he is a master in choosing the right moment for unleashing a certain action. Of course he too makes mistakes in doing so, but still: there is no second Indonesian who with so much energy (or actually obsession is a better word) always sets himself again to reach his goal. Soekarno has had his ups and downs. Several times his position as president of the Republic of Indonesia has been very shaky and even his life has been in immediate danger. In such circumstances he understood the art of withdrawing more or less in order thus to calm tempers. But meanwhile he was quietly busy again taking the measures that would get him back his old position. That Soekarno could not become a "constitutional" figure may, considering his patriotic past, be no wonder. From his youth he was a great zealot for the independence of Indonesia. Even when he was still at the HBS in Surabaja and later at the Technical College in Bandung he sought support for the nationalist movement. Consistently, after the end of his studies as a civil engineer in 1925, he did not, like most educated Indonesians at that time, enter the service of the Netherlands-Indies government, but preferred private employment, which above all left him time for his political activities. Soon the young Ir. Soekarno became an important figure in the likewise young nationalist movement of Indonesia. No Indonesian came to the fore in it as he did, and frictions with the colonial authorities could hardly be avoided. On 29 December 1929 Ir. Soekarno, then chairman of the Partai Nasional Indonesia founded by him (the same PNI that still exists in Indonesia now), was arrested. In August 1930 followed his sentence to four years' imprisonment, but in December 1931 he was already set free again. Soekarno immediately founded another party in place of the banned PNI, the Partindo, and in July 1933 he was arrested again.... This time no trial followed, but the governor-general, making use of his "exorbitant rights", banished him to Endeh on Flores. Later, in 1937, this place of banishment was changed to Bengkulen in South Sumatra and there Soekarno was still staying when the Japanese freed him in 1942. Soekarno was no friend of the Dutch and the Japanese skilfully made use of that by harnessing him to their cart. During the years in which Indonesia was held occupied by the Japanese, Soekarno was their great friend there. A comparison with Quisling or Mussert suggests itself, but naturally falls short. Then followed, on 17 August 1945, the proclamation of independent Indonesia by Soekarno and Hatta, who on this occasion became respectively president and vice-president of the new state. It was a proclamation whose significance was hard to see then. The general impression was that the new state, which was in the first instance led by collaborators with the Japanese, was not destined for a long life. Soekarno's first calculated move was however to secure the cooperation of Sutan Sjahrir, likewise a figure from the nationalist movement of before the war, but one who — whatever grievances he might have against the colonial authorities — had never had dealings with the Japanese occupier, but on the contrary had led subversive actions against it. Such a figure was bound to find much more sympathy from the West, and Soekarno skilfully made use of that. Sjahrir became prime minister of the young state of Indonesia. We shall not follow the history any further here. Indonesia got, one way or another, its recognition as a state. In December 1949 the Netherlands officially transferred sovereignty to Indonesia. Sjahrir had by then been sidelined again as too moderate a figure. When in December 1949 sovereignty was transferred to Indonesia, the Netherlands believed it was leaving behind there an organisation that would also allow other Indonesians than the group of Soekarno a possibility of existence. That, however, soon proved a miscalculation. Soekarno, since of old an opponent of the federalist and a supporter of the unitarist form of state, actively took the lead in rolling up the various constituent states and in barely half a year these had disappeared and in their place came the unitary state of Indonesia. We skip a few years again and come to 17 October 1952: tanks drive through Djakarta. Cannons are aimed at the palace of President Soekarno. A number of officers of the general staff and all seven territorial commanders from the archipelago present themselves to him and demand the dissolution of parliament, a parliament that had not come into being through elections and that at that moment was precisely busily eliminating certain pro-Western leaders of the army. Soekarno, whose influence was suspected behind all this, gave in. But barely a few weeks later certain territorial commanders are ousted by their subordinates. Soon it becomes clear that this is the work of Soekarno. Quickly he manages to restore his influence in the army. In February 1953 Soekarno provokes new criticism. Emphatically he declares himself for a nationalist form of state for Indonesia. The parties that do not agree with this reproach him with exceeding his powers as constitutional president. But Soekarno lets these complaints slide off him and maintains his standpoint. October 1954: President Soekarno takes Hartini, a pretty divorced woman with five children, as his second wife besides Fatmawati, whom he married during his banishment in Bengkulen and who has given him several children. The indignation of the Indonesian women is general. Is this the same Soekarno who wrote a book — "Sarinah" — on the emancipation of the Indonesian woman? Fatmawati leaves him, even if he refuses her a divorce, which under Islamic law in such a case cannot be pronounced without his consent. But that indignation too falls into oblivion. Then in July 1955 comes the appointment of Colonel Bambang Utoyo as chief of staff of the army. The whole army turns against this appointment of a sickly invalid who can be nothing but a straw man of the then communist-oriented minister of defence, Mr. Iwa Kusumasumantri. Soekarno wants to force through his will, but the army boycotts the installation. At one point tempers are even so heated that Soekarno is practically a prisoner of the army. The government, the first Ali Sastroamidjojo government, resigns and Soekarno leaves on a hajj pilgrimage to Mecca. Vice-President Hatta then gets the power and forms the Burhanuddin Harahap government. When Soekarno returns from Mecca he goes to rest on Bali and leaves affairs of state to Hatta. But again it does not take long before he has regained power. Then, in November 1955, President Soekarno comes with his accusations about a "plot" that was aimed at destroying the Indonesian state and that, as he lets it shimmer through, is led by America and the Netherlands. Bundling of all forces against this foreign attempt at aggression is, so Soekarno argues, necessary. It is an old hobby-horse of his, for earlier already, before and after the war, he always exerted his forces to bring about that the national movement in Indonesia was united, in order thus to muster a maximum of strength. A year later, in November 1956, President Soekarno even expresses his wishes much more openly: the parties must be buried. One state party must come in their place. Indonesia must be led by one man. Nobody doubts that Soekarno means himself by this. He does not, however, get the parties to go along. The communists and the PNI do, but not the others. But the communists have meanwhile unleashed an enormous action for the "president's concept", the concept according to which the parties must be buried in order to ensure prosperity for Indonesia, and the opponents of Soekarno dare to express themselves only cautiously. In March 1957 the government of Mr. Ali Sastroamidjojo, who had then been premier for the second time, falls. Suwirjo of the PNI becomes formateur, but gets so little freedom of movement from President Soekarno that he must fail. Then Soekarno appoints himself formateur. He invites a number of leading political figures to his palace, where slips of paper are pressed into their hands on which they can say "yes" or "no" as to whether they are prepared to sit in a new government. The right-wing figures refuse, the communists give in all the more readily. Soekarno, however, still cautious, forms a government in which there are no members of the communist party but there are sympathisers. He has again got some way in realising his idea that Indonesia must have a government in which all groupings (also and especially the communists!) are represented. It is the same government that still governs now. A mixed whole in which the left-wing exponents set the tone, while the more moderate right-wing elements, who are roped in for it, scarcely dare to open their mouths. This government too does not yet embody the essential ideal of Soekarno, for everything indicates that he would like nothing better than truly absolute power in Indonesia, and Premier Djuanda proves now and then to have ideas of his own. On the other hand, however, Soekarno prefers not to be the public leader of the state but the man in the background who in fact holds the strings without being formally responsible for what happens. He himself has sometimes said that he regards the most ideal figure as the one who holds in communist China, where Mao Tse Tung is only president and where his advice is asked in all affairs of state. The scope of a newspaper article is too short to give a complete picture of him. A book could be written about Soekarno, and that will surely be written one day. He is one of the most prominent statesmen in present-day Asia, a man with numerous facets, amiable in dealings, but when he considers it necessary also appallingly hard, someone for whom "the end justifies the means" is a principle whose correctness is not doubted for a second, someone who perhaps means well for his country but who through his obsession causes it a good deal of misery, a modern oriental despot who adheres to democracy only in name but who tolerates no other opinion besides his own and who will do everything to eliminate his opponents. C. H. SCHAAP. [Photo caption:] During his visit to the Soviet Union Soekarno posed with the Russian president, Voroshilov, for the press photographers. In a jovial mood they exchanged hats.