Gerben Wagenaar: Verenigd kunnen wij de oorlog tegenhouden (Internationale Vrouwendag, Amsterdam)

5000 vrouwen en mannen demonstreerden door hoofdstad /~\M kwart voor één gaf het Witten- burg Fanfare Orkest — in nieuwe uniformen g-estoken — op het Raamplein het sein tot vertrek. Terwijl het drukke verkeer voor de politieafzetting tot stand kwam, zette de demonstratie zich in beweging. De witte spandoeken schitterden fel in het heldere licht van de voorjaarszon, die haar warme stralen royaal uitgoot over dit beweeglijke, toneel van liefde voor het leven. ' „Vrede over de gehele wereld — Ontwapening —- 1940—1945, dat nooit weer — Verbod van oorlogspropaganda — Omhoog het levenspeil — Geen belastingnavordering — Tegen elke overheersing — Voor ■ de vrijheid van ons land — dat waren de leuzen, die de verlangens en eisen van alle vrouwen en mannen in Nederland vertolkten. Langs de wegen bleven de voorbijgangers staan. Achter de spandoeken liepen in een lange, lange stoet de demonstranten. - Moeders met kinderwagens, Amsterdammers, vrouwendelegaties uit de mijnstreek, uit Twente, Groningen en Friesland '-— vrouwen van DUW-arbeiders, van de werklozen uit Houtigehage, mannen en kinderen. Het gehele land was hier vertegenwoordigd. Het zou het ook 's avonds zijn in Den Haag en Rotterdam, waar afgevaardigden van Brabant, Zeeland en de Indonesië-weigeraars in het presidium werden gekozen. Bloemen op Weteringschans T7ERBIEDIG neigden de vlaggen en -*-J spandoeken, toen de demonstratie door het park bij de Weteringschans trok, voorbij de plaats, die door het bloed van de vermoorde verzetsstrijders is geheiligd.* In plechtige stilte legde liet Comité Internationale Vrouwendag, het Hoofdbestuur van de Nederlandse Vrouwenbeweging en weduwen van de gevallenen kransen en bloemen. Roerloos hing de nationale driekleur halfstok. Een uur na het vertrek van het Raamplein marcheerde het Wittenburgs Fanfare Orkest onder het portret van Hannie Schaft door de Apollohal binnen. Een bont gewemel van fleurige vrouwenkleren, witte rozetten, rode pioniershalsdoeken vulden de door de zon verlichte en verwarmde zaal — van de tentoonstelling over de strijd van de vrouwen aan het ene einde tot het met bloemen en dennegroen versierde podium, waar het ABC-symphonieorkcst de instrumenten stemde. • De hal tintelde plotseling van het warme, bruisende leven. Eén geloof A PPLAUS klaterde op, toen de leden -^- van het presidium onder het schild met de vredesduif plaats namen. Onder hen Anna van Goch-Kaulbach, vrouwen van Groninger DUW-arbeiders, moeders van Indonesië-weigeraars. Applaus toen Rie Lips de begroetingen uit alle delen van de wereld voorlas, de groet van de moeder van Piet van Staveren, de groet van de 135 millioen vrouwen van de Internationale Democratische Vrouwenfederatie: „Zij, die de oorlog willen, zijn slechts een handvol. Wij z\jn met ontclbaren." Applaus, bloemen, spreekkoren: „Piet van Staveren moet vrij." Toen het kinderkoor. Tere trillende kinderstemmetjes. „Holland ik vind je zo mooi". „Mensen, het lot wordt door jullie gemaakt". Kinderen, die een klemmend beroep deden op alle vaders en moeders voor hun leven en toekomst te strjjden, tegen oorlog en fascisme. Een staande gebracht applaus, waaraan geen einde scheen te komen. Daarna de spreeksters en sprekers. De katholieke arbeidersvrouw Van Elck uit Amsterdam, die nooit eerder voor zovelen had gesproken, maar die niet meer kon ophouden, omdat er immers zoveel te zeggen was. Spontane woorden, van hart tot hart. „Katholiek, protestant of Jood, maar we hebben allemaal één geloof: vrede!" De schilderes Maaike Braat. De sobere, oprechte woorden van de christelijke arbeider Ap v. d. Broek. De duidelijke, klare taal van de communist Henk Gortzak „Een nieuwe nazi-Wehrmacht aan onze grenzen betekent een dreigend gevaar voor ons land... Kiest straks vrouwen In het parlement, dle voor vrede en welvaart streden. Weest strijdgenoot van Uw mannen!" Samen met Duitse vrouwen! VLOT wikkelde zich het programma af. Een programma van strijd, levenslust en vreugde. „Sinar Indonesia" met dansen van het broedervolk in het verre Oosten. Het Scapino-ballet met dansen uit Spanje, Hongarije en de Sowjet-Unie. Volksliederen door het ABC-symphonieorkest. Indrukwekkende declamatie van Hetty Beek: „Ik bracht mün kind niet voor de oorlog groot". Een hoogtepunt van de reeds tot over vijven gevorderde middag was de toespraak van de vertegenwoordigster der West-Duitse vrouwen. Zij vertelde van de strijd van de Duitse vrouwen tegen de herbewapening en de dienstplicht. Steeds sterker wordt deze strijd, steeds meer vrouwen nemen er actief aan deel. „Nederlandse vrouwen strijdt met ons voor een vreedzame, democratische ontwikkeling van ons land. voor een vredesverdrag met Duitsland. Dan zal ook van U de angst worden weggenomen voor een nieuw Nazi-leger, voor een nieuwe Duitse agressie". (Langdurig applaus). Het liep reeds tegen de avond, toen Gé Blokker in de Apollohal het afscheidswoord sprak. Op dat moment maakten de mensen in Rotterdam zich op naar de meeting in Odeon te gaan. Moedgevend waren de woorden die Gerben Wagenaar de mannen en vrouwen in Den Haag mee naar huis gaf: De stemmen van de vrouwen en mannen en kinderen, die vandaag de wereldvrouwendag tot een vlammend protest tegen de oorlog hebben gemaakt, en vooral hun daden, zijn machtiger dan die van dc oorlogsstokers en kunnen, verbonden met alle werkers, dc oorlof voor eens en voor altijd onmogelijk maken.

=== [Page 1] === 5000 women and men demonstrated through the capital At a quarter to one the Wittenburg Fanfare Orchestra – dressed in new uniforms – gave the signal for departure on the Raamplein. While the busy traffic came to a halt before the police cordon, the demonstration set itself in motion. The white banners glittered brightly in the clear light of the spring sun, which poured its warm rays generously over this lively scene of love of life. "Peace throughout the whole world – Disarmament – 1940–1945, never again – Ban on war propaganda – Raise the standard of living – No tax recovery – Against every domination – For the freedom of our country" – those were the slogans that voiced the wishes and demands of all women and men in the Netherlands. Along the roads passers-by stopped. Behind the banners the demonstrators walked in a long, long procession. Mothers with prams, Amsterdammers, women's delegations from the mining region, from Twente, Groningen and Friesland – wives of DUW workers, of the unemployed from Houtigehage [sic], men and children. The whole country was represented here. It would be so again in the evening in The Hague and Rotterdam, where delegates from Brabant, Zeeland and the Indonesia-refusers were elected to the presidium. Flowers at the Weteringschans Respectfully the flags and banners dipped as the demonstration passed through the park at the Weteringschans, past the place that is hallowed by the blood of the murdered resistance fighters. In solemn silence the International Women's Day Committee, the National Board of the Nederlandse Vrouwenbeweging and widows of the fallen laid wreaths and flowers. Motionless the national tricolour hung at half-mast. An hour after the departure from the Raamplein the Wittenburg Fanfare Orchestra marched into the Apollohal under the portrait of Hannie Schaft. A colourful throng of bright women's clothes, white rosettes and red pioneer neckerchiefs filled the hall, lit and warmed by the sun – from the exhibition on the struggle of women at one end to the stage decorated with flowers and pine greenery, where the ABC symphony orchestra was tuning its instruments. The hall suddenly tingled with warm, bubbling life. One faith Applause rang out when the members of the presidium took their seats under the shield with the peace dove. Among them were Anna van Goch-Kaulbach, wives of Groningen DUW workers, mothers of Indonesia-refusers. Applause when Rie Lips read out the greetings from all parts of the world, the greeting of the mother of Piet van Staveren, the greeting of the 135 million women of the Women's International Democratic Federation [WIDF]: "Those who want war are only a handful. We are countless." Applause, flowers, chanting: "Piet van Staveren must be freed." Then the children's choir. Tender trembling little children's voices. "Holland, I find you so beautiful". "People, fate is made by you". Children who made an urgent appeal to all fathers and mothers to fight for their lives and future, against war and fascism. A standing ovation which seemed to have no end. Then the women and men speakers. The Catholic working woman Van Elck of Amsterdam, who had never before spoken to so many, but who could no longer stop, because there was after all so much to say. Spontaneous words, from heart to heart. "Catholic, Protestant or Jew, but we all have one faith: peace!" The painter Maaike Braat. The sober, sincere words of the Christian worker Ap v. d. Broek. The plain, clear language of the communist Henk Gortzak: "A new Nazi Wehrmacht on our borders means a looming danger for our country... Elect to parliament women who fought for peace and prosperity. Be comrades-in-arms of your men!" Together with German women! Smoothly the programme unfolded. A programme of struggle, zest for life and joy. "Sinar Indonesia" with dances of the brother people in the distant East. The Scapino ballet with dances from Spain, Hungary and the Soviet Union. Folk songs by the ABC symphony orchestra. Impressive recitation by Hetty Beek: "I did not raise my child for war". A highlight of the afternoon, by then already past five, was the speech of the representative of the West German women. She told of the struggle of German women against rearmament and conscription. This struggle grows ever stronger, ever more women take an active part in it. "Dutch women, fight with us for a peaceful, democratic development of our country, for a peace treaty with Germany. Then the fear too will be taken from you of a new Nazi army, of new German aggression." (Prolonged applause.) It was already towards evening when Gé Blokker spoke the farewell words in the Apollohal. At that moment people in Rotterdam were preparing to go to the meeting in the Odeon. Encouraging were the words that Gerben Wagenaar sent the men and women in The Hague home with: the voices of the women and men and children who today made World Women's Day a flaming protest against war, and above all their deeds, are mightier than those of the warmongers and, joined with all workers, can make war impossible once and for all.