Jan Maassen wil de Indië-weigeraars nog eens bij elkaar zien

ie telefoon staat haast niet meer til bij de Amsterdamse timmeruan Jan Maassen (58) sinds in «n wekelijks verspreid Amsterlams advertentieblad zijn op'oep met telefoonnummer verscheen aan „Indië-weigeraars" >m te komen tot een reünie. Jan Vlaassen heeft zelf als een van de Schoonhovenjongens, het begrip waaronder in 1948/49 de weigeraars bekend werden, drie jaar in kampen en gevangenissen gezeten. toor JOOP MORRIËN >Ja", zegt hij, „ik zou de weigeraars tog wel weer eens bij elkaar willen tien. Dat kost veel voorbereiding en *en reünie zou niet voor eind dit of Degin volgend jaar kunnen plaatsenden. Wat we er dan eventueel aan Jioeten verbinden ligt voor mij en paar vrienden nog open. Er is wel gesproken of eerherstel, rehabilitatie *oor de Indonesië-weigeraars, van Wie er denk ik honderden gevangenisstraffen hebben gehad. Zoiets zou Kunnen, maar het gaat er vooral om log eens bij elkaar te zijn. We kunden dan ook herinneren aan het 'erzet, dat er tegen de troepenuittendingen en de oorlog tegen Indonesië is geweest". In september en oktober vorig jaar Waren er twee uitzendingen van de KRO in de seniorenradioshow over de oorlog in Indonesië en de verscheping van dienstplichtigen. In de tweede uitzending kwam de kwestie van de weigeraars aan de orde. Jan Maassen sprak er over zijn ervaringen en een luisteraar deed telefonisch de suggestie een „Comité tot Rehabilitatie van Indië-weigeraars" te vormen. Er kwamen daar al tal van reacties op, maar de gedachte ueeft nog geen concrete invulling gekregen. Het bracht Jan Maarssen Wel op het idee van een reünie. „Er 2ijn duizenden geweest, die niet terugkeerden van inschepingsverlof. Onder hen zijn er later nog wel weer Vertrokken. De motieven om zich tegen uitzending te verzetten liepen uiteen. Daar waren zeer persoonlijke bij, maar ook politieke. Er waren ook weigeraars, die principieel tegen militaire dienst waren. Laatst hoorde ik, dat ook OVW'ers — oorlogsvrijwilligers — niet zijn gegaan. Zij hadden zich opgegeven voor de oorlog tegen Japan, maar wilden niet tegen Indonesië vechten. Zo een reünie zou niet alleen om de Schoonhovenjongens gaan, maar om allen die hebben geweigerd en daarvoor tot gevangenisstraffen werden veroordeeld". De strafmaat tegen de weigeraars is zeer willekeurig geweest, zoals in een studie „De berechting van de Indië-weigeraars" is aangetoond. Bij de verdediging van de militairen waren het vooral de advocaten Trees Sunito-Heyligers en Clara Enthoven, die de beweegredenen van de weigeraars in verband brachten met de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd en hun respect voor het offer van deze jongens uitspraken. Jan Maassen werd in april 1950 door het Hoog Militair Gerechtshof in Den Haag overeenkomstig het vonnis van de Krijgsraad te velde West tot 3V2 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Een verslaggeefster schreef in De Waarheid over het proces: „De oorlog in Indonesië zie ik als een agressie tegen het Indonesische volk. Volgens mijn principe wil ik met alle volken in vrede en vriendschap leven. De oorlog in Indonesië heeft aan weerszijden duizenden doden gekost". Het zijn geen opgewonden, verwarde betogen, maar de rustig uitgesproken verklaring van de 21--jarige Jan Maassen uit Amsterdam". Jan Maassen heeft er geen trauma aan overgehouden, al weet hij dat vele anderen het er vaak nog te kwaad mee hebben. Wel deed het hem, maar meer nog zijn vrouw, wat toen zij verleden week in Fort Spijkeboor nog eens de primitieve ruimte bezochten, waar hij een tijd heeft vastgezeten. Jan Maassen was in veel cellen, maar verbleef het langst in de strafgevangenis Bankenbosch, waar hij onder leiding van een tot levenslang veroordeelde oud-SS'er in de meubelmakerij werkte. De SS-er was eerder vrij dan hij. Op vrijdag 5 september 1952 kwam Jan Maassen vrij en werd feestelijk ingehaald in Amsterdam. In de Spaarndammerbuurt, waar de buurtbewoners rond zijn huis in de Hembrugstraat dromden en later, 's avonds in een stampvolle zaal van Kras. „Of we alle jongens nog kunnen bereiken blijft de vraag natuurlijk en ook of ze allemaal wel willen", zegt Jan Maassen. „Tot nu toe is mijn telefoonnummer alleen nog in Amsterdam bekendgemaakt, maar toch heb ik al mensen uit het gehele land op mijn lijst. Mijn nummer is, zet het er maar bij, 020 - 768924. We hopen in bepaalde gebieden een contactman te krijgen, die daar bereikbaar is. Ik ben ook gebeld door mensen, die zeiden dat hun buurjongen niet was gegaan en dat zij hem zouden waarschuwen. Veel jongens kwamen uit de Zaanstreek, uit Friesland en Groningen. Een paar honderd moeten we er zeker kunnen bereiken." Jan Maassen

=== [Page 1] === The telephone hardly stands still any more at the home of Amsterdam carpenter Jan Maassen (58) since in a weekly Amsterdam advertising paper his appeal with telephone number appeared to "Indies refusers" to come to a reunion. Jan Maassen himself, as one of the Schoonhoven boys, the term under which the refusers became known in 1948/49, spent three years in camps and prisons. By JOOP MORRIËN "Yes", he says, "I would like to see the refusers together again. That takes a lot of preparation and a reunion could not take place before the end of this year or the beginning of next. What we might attach to it is still open for me and a few friends. There has been talk of restoration of honour, rehabilitation for the Indonesia refusers, of whom, I think, hundreds received prison sentences. Something like that could be done, but it is above all about being together again. We could then also recall the resistance that there was against the troop dispatches and the war against Indonesia." In September and October last year there were two broadcasts by the KRO in the senior radio show about the war in Indonesia and the shipping out of conscripts. In the second broadcast the matter of the refusers came up. Jan Maassen spoke there about his experiences and a listener suggested by telephone forming a "Committee for the Rehabilitation of Indies Refusers". Numerous reactions already came to that, but the idea has not yet been given concrete form. It did give Jan Maassen the idea of a reunion. "There have been thousands who did not return from embarkation leave. Among them were some who later still left after all. The motives for resisting dispatch varied. Some were very personal, but also political. There were also refusers who were opposed to military service on principle. Recently I heard that OVW'ers — war volunteers — also did not go. They had signed up for the war against Japan, but did not want to fight against Indonesia. Such a reunion would not be only about the Schoonhoven boys, but about all who refused and were sentenced to prison for it." The severity of the sentences against the refusers was very arbitrary, as shown in a study "De berechting van de Indië-weigeraars" [The Trial of the Indies Refusers]. In the defence of the soldiers it was above all the lawyers Trees Sunito-Heyligers and Clara Enthoven who linked the motives of the refusers with the Indonesian independence struggle and expressed their respect for the sacrifice of these boys. Jan Maassen was sentenced in April 1950 by the High Military Court in The Hague, in accordance with the verdict of the Court Martial in the Field West, to 3½ years' imprisonment. A woman reporter wrote in De Waarheid about the trial: "I see the war in Indonesia as an aggression against the Indonesian people. According to my principle I want to live in peace and friendship with all peoples. The war in Indonesia has cost thousands of dead on both sides." These are not excited, confused harangues, but the calmly spoken statement of the 21-year-old Jan Maassen from Amsterdam." Jan Maassen has not retained any trauma from it, although he knows that many others often still suffer badly from it. It did affect him, but even more his wife, when last week at Fort Spijkerboor they once again visited the primitive space where he was held for a time. Jan Maassen was in many cells, but stayed longest in the penal prison Bankenbosch, where he worked in the furniture workshop under the leadership of an ex-SS man sentenced to life. The SS man was released before he was. On Friday 5 September 1952 Jan Maassen was released and was given a festive welcome in Amsterdam. In the Spaarndammerbuurt, where the neighbours crowded around his house in the Hembrugstraat, and later, in the evening, in a packed hall of Kras[napolsky]. "Whether we can still reach all the boys remains the question, of course, and also whether they all want to", says Jan Maassen. "So far my telephone number has been made known only in Amsterdam, but I already have people from the whole country on my list. My number is, put it down, 020 - 768924. We hope to get a contact man in certain areas who can be reached there. I have also been called by people who said that their neighbour's boy had not gone and that they would warn him. Many boys came from the Zaanstreek, from Friesland and Groningen. A few hundred we should certainly be able to reach." [Photo caption: Jan Maassen]