Gerwani Archive
Researcher log in

← GA-01079

Indonesische tjampoeran (met bericht over Moedigdio en de zaak Waworoentoe)

Cleaned OCR text (Fair (0.86); proof-reading: whole text (Claude, Oct 2026)). Old Indonesian spelling has been converted to modern EYD. [Unreadable] marks text that could not be recovered. English translation below.

Text

Niet alleen het kolonialisme en het feodalisme, maar ook nuttige zaken zijn door de revolutie vernietigd, aldus de minister van godsdienstzaken op een conferentie van de dienst voor godsdienstige opvoeding in Bandoeng. Spr. doelde o.a. op de degeneratie van „maatschappelijke geaardheid". De vorming daarvan kan niet alleen aan het individu worden overgelaten; zij is een zaak van de gehele samenleving. En een goed karakter is een eerste vereiste voor iedere onderneming en de opbouw van het land. De minister zeide verder, dat het godsdienstonderwijs op de scholen niet alleen bestemd is voor de Islamitische leerlingen, maar ook voor de Katholieke en Protestantse, mits het aantal voor het godsdienstonderwijs ingeschrevenen minstens 10 bedraagt. * * * In een spoedvergadering van de sectie binnenlandse zaken onder voorzitterschap van mevrouw Moedigdio is besloten de regering om inlichtingen te verzoeken betreffende mevrouw Waworoentoe, die als burgemeester van Menado werd ontslagen. Volgens de sectie binnenlandse zaken werd zij op het vliegveld van Menado, toen zij op het punt stond naar Djakarta te vertrekken voor een dienstbespreking met het ministerie van binnenlandse zaken, door de militaire politie aangehouden en huisarrest opgelegd. Een telegram van haar aan de minister van binnenlandse zaken, waarin werd meegedeeld, dat zij verhinderd was naar Djakarta te komen, werd door de militaire politie aangehouden. Van de zijde van het ministerie van binnenlandse zaken verklaarde men, dat het „ontslag" van mevrouw Waworoentoe als burgemeester van Menado geen besluit was van dit ministerie, doch van het bestuurscollege voor de Minahassa. Het ministerie van binnenlandse zaken beschouwt dit besluit als onwettig. Benoeming en ontslag van burgemeesters behoren tot de competentie van de centrale regering. [Unreadable] * * * De heer R. Soetisna Sendjaja, hoofd van de dienst voor Godsdienstzaken, West-Java, heeft een rapport ingediend bij de gouverneur en de territoriaal hoofdofficier van West-Java, over de algemene situatie in Oost-Priangan, het gebied dat de laatste maanden bekend staat om zijn onveiligheid. Aan het rapport is het volgende ontleend. „Het volk in het algemeen, de kijai's in het bijzonder, zijn „bingoeng" (wanhopig), apathisch, voelen zich geklemd tussen de Daroel Islam en de gezagsapparaten en wel in het bijzonder tussen de D.I. en ons eigen leger". In het rapport wordt een dringend beroep gedaan op de regering om een innige samenwerking tot stand te brengen tussen de kijai's in de desa's en dorpen met de gezagsapparaten, omdat zij in de desa en de kampong de leiders en vraagbaak zijn. * * * Op een onlangs te Djakarta gehouden vergadering van de samenwerkende organisaties van Nederlandse werknemers in Indonesië behandelde de voorzitter, mr. J.F. Scheers, de positie van het Nederlands KPM-personeel in Indonesië. Spr. wees o.m. op de warwinkel van contracten, arbeidsverbintenissen, reglementen en wijzigingen op reglementen, die het zeer moeilijk maken om een duidelijk overzicht van rechten en verplichtingen te krijgen. Ondanks oorlog en souvereiniteitsoverdracht werkt men nog steeds met een verlofs- en loonreglement van 1938 en 1939, terwijl velen, vooral ouderen, geen enkel contract hebben. Voorts wees spr. op de onzekere toekomst. Het pensioenfonds geeft geen enkele evenredige verzekering en het spaarfonds biedt te weinig gelegenheid om een fonds in Nederland te vormen, waarop men later zou kunnen terugvallen. Uit enkele stemmen kon worden afgeleid, dat men ongerust is en dat de salarisregeling en de contractuele verhoudingen onvoldoende zijn. Bij acclamatie werd besloten bij de directie aan te dringen op een spoedige algehele voorziening in de arbeidsverhoudingen en contracten. * * * Het schijnt met de post in Djakarta wel heel erg te zijn. De „Nieuwsgier" heeft een boekje open gedaan over te late en verkeerde bezorging. Postwissels werden ontvangen, die al drie maanden oud waren en waarvoor nota bene aan de PTT nog vergoeding moest worden betaald voor het te laat innen. „Moet dat nu allemaal maar zo?", zo schrijft het blad. Het gemakkelijke en voor de hand liggende argument, dat men de Nederlandse kring het eerst zal vernemen, maakt op ons geen indruk: Het lijkt ons onmogelijk te geloven dat dit allemaal zo zou zijn „omdat de Nederlandse krachten allemaal weg zijn". Want juist op het gebied van de verkeersmiddelen was sedert vele jaren het dagelijks werk vrijwel geheel in Indonesische handen. De topleiding mocht uit Nederlanders bestaan, alles liep gesmeerd dank zij de toewijding van een in hoofdzaak uit Indonesiërs bestaande groep van technici, ambtenaren en beambten. Waarom gaat het dan nu zo miserabel? Is de arbeidsprestatie ook hier zo achteruitgelopen, dat men het werk niet meer aankan? * * * In Djocja namen 2758 leerlingen deel aan het toelatingsexamen voor het voortgezet onderwijs, van wie er 955 (34,4%) slaagden. In het regentschap Bantoel slaagden 234 van de 1359 (17,7%), in het regentschap Goenoengkidoel 76 van de 868 (8,8%), in het regentschap Sleman 554 van de 2474 (22,4%). * * * In het vroeger Oost-Indonesië vormden de Sangih- en Talaud-eilanden een afzonderlijke Daerah. Djakarta schijnt voornemens te zijn er een deel van het regentschap Minahassa van te maken. Dit heeft onder de bevolking van die eilanden grote onrust verwekt. Zij heeft zich nu tot de regering gewend met het verzoek de Daerah tot een zelfstandige kaboepaten te maken op grond van haar geografische, economische en sociale gesteldheid en eenheid.

English translation

=== [Page 1] === [Other article: Minister of Religious Affairs on the revolution destroying useful things and on religious education in schools – not translated] At an emergency meeting of the home affairs section, chaired by Mrs Moedigdo [Mudigdo], it was decided to ask the government for information concerning Mrs Waworoentoe [Waworuntu], who was dismissed as mayor of Menado. According to the home affairs section she was stopped by the military police at the Menado airfield, when she was about to leave for Djakarta for a working discussion with the Ministry of Home Affairs, and placed under house arrest. A telegram from her to the Minister of Home Affairs, in which she reported that she was prevented from coming to Djakarta, was intercepted by the military police. On the part of the Ministry of Home Affairs it was declared that the "dismissal" of Mrs Waworoentoe as mayor of Menado was not a decision of this ministry but of the governing board for the Minahassa. The Ministry of Home Affairs regards this decision as unlawful. Appointment and dismissal of mayors belong to the competence of the central government. [Other article: report on the general situation in East Priangan and the Darul Islam – not translated] [Other article: Dutch employees' organisations and KPM personnel – not translated] [Other article: postal service in Djakarta – not translated] [Other article: entrance examination results in Djocja – not translated] [Other article: Sangihe and Talaud islands – not translated]